Ұйғыр ауданы бүгінде ауылшаруашылығы саласындағы әлеуетін еселеп, жүгері өндірісін дамытуда республикадағы жетекші өңірлердің біріне айналып келеді. Құнарлы жер, қолайлы табиғи жағдай, диқан қауымының жинақтаған мол тәжірибесімен қатар, соңғы жылдары салаға тартылған инвестиция мен заманауи технологиялар ауданның аграрлық секторына тың серпін беруде.
Ауылшаруашылығы – Ұйғыр ауданы экономикасының негізгі тіректерінің бірі. Биыл мұндағы жалпы егістік алқап көлемі 27,4 мың гектарға жетіп, өткен кезеңмен салыстырғанда 3,3 мың гектарға немесе 14,1 пайызға артқан. Соның ішінде дәндік жүгері 9 080 гектар алқапқа егілген. Бұл Алматы облысындағы жалпы жүгері алқабының 16,3 пайызын құрайды. Аталған көрсеткіш аудан шаруаларының жүгері өсіру бағытындағы тәжірибесі мен өндірістік мүмкіндігінің жоғары екенін аңғартады.
Қазіргі таңда салада дәстүрлі тәсілдермен қатар, су үнемдейтін және өнімділікті арттыруға мүмкіндік беретін жаңа технологиялар кеңінен енгізіліп жатыр. Мұндай жаңашылдықтардың нақты нәтижесін «Assem Kaljat» ЖШС жүзеге асырып отырған жобадан көруге болады.
Кәсіпорын 2 487 гектар жерді ауылшаруашылығы айналымына енгізіп, алқаптарды заманауи суару жүйелерімен қамтамасыз еткен. Бүгінде шамамен 2,5 мың гектарға тамшылатып суару технологиясы енгізіліп, 50 суару ұңғымасы бұрғыланған. Сонымен бірге 303 шақырым магистральдық су құбыры тартылған. Жобаны іске асыруға 1,3 млрд теңге инвестиция бағытталған.
Бұл бастама тек ірі шаруашылықтың өндірістік қуатын арттырып қана қоймай, ауданның өзге шаруалары үшін де тәжірибе алаңына айналып отыр. Жоба аясында ірі және шағын шаруа қожалықтарының өкілдері бас қосып, жүгері өсірудің заманауи әдістерін талқылады. Шаруалар егістік алқабындағы нақты жұмыстармен танысып, суару жүйесінің тиімділігін көзбен көрді. Сонымен қатар тұқым таңдау, егістікті күтіп-баптау, агротехникалық шараларды дұрыс ұйымдастыру және өнімділікті арттырудың тиімді тәсілдері жөнінде пікір алмасты.
Мұндай тәжірибе алмасудың маңызы зор. Өйткені ауылшаруашылығында жаңа технологияны енгізумен қатар, оның тиімді жолдарын шаруалар арасында кеңінен тарату да маңызды. Бір шаруашылықта сыналған озық тәсілдің өзгелерге берілуі өндірістің технологиялық жаңаруын жеделдетуге мүмкіндік береді.
Ауданда жүгері өндірісін кеңейтуге бағытталған тағы бір ірі жоба қолға алынуда. «АА Агро Қонаев» ЖШС мен «QS Logistics Systems LTD» ЖШС бірлесіп жүзеге асыратын жоба аясында 4 400 гектар жерді ауылшаруашылығы айналымына енгізу жоспарланған. Мұнда заманауи суару технологияларын қолдану көзделіп отыр. Алдағы уақытта құны 18,2 млрд теңгені құрайтын жүгері мен соя өсіруге арналған агроөнеркәсіптік кластер құру жоспарлануда.
Бұл жобаның жүзеге асуы ауданның өндірістік әлеуетін арттырып қана қоймай, ауылшаруашылығы өнімдерін өндіру мен өңдеудің толық циклін қалыптастыруға мүмкіндік бермек. Яғни, алқаптағы өнімді өсіруден бастап, оны сақтау мен өңдеуге дейінгі жұмыстардың бір жүйеге түсуі аграрлық саланың қосымша құнын арттырады.
Ұйғыр ауданында ауылшаруашылығы үшін аса маңызды мәселенің бірі – су ресурстарын тиімді пайдалану. Осы бағытта су үнемдеу технологияларын енгізуге ерекше көңіл бөлініп отыр. Мәселен, 2024 жылы мұндай технологиялар 450 гектар алқапқа енгізілсе, 2028 жылға қарай оның көлемін 19 790 гектарға дейін жеткізу жоспарланған. Сондай-ақ 2026-2028 жылдары 17 187 гектар жайылымды суармалы егістікке айналдыру және суару желілерін жаңғырту арқылы қосымша 6 396 гектар жерді ауылшаруашылығы айналымына енгізу көзделген. Жоспарланған жұмыстар толық орындалған жағдайда ауданның жалпы егістік алқабы 45 196 гектарға дейін ұлғаймақ.
Ауылшаруашылығына инвестиция тарту ісі де жүйелі түрде жалғасуда. 2025-2029 жылдары ауданда жалпы құны 87 млрд теңгені құрайтын 13 инвестициялық жобаны жүзеге асыру жоспарланған. Олардың қатарында жүгері өсіру, гибридті тұқым өндіру және өңдеу, астық сақтау, құс шаруашылығы мен агроөнеркәсіптік инфрақұрылымды дамыту жобалары бар. Бұл бастамалардың нәтижесінде 1 200 жаңа жұмыс орны ашылады деп күтілуде.
Шаруалардың қаржылық мүмкіндігін арттыруға да мемлекеттік қолдау тетіктері оң ықпал етіп келеді. Биыл «Кең Дала» бағдарламасы арқылы ауданның 10 шаруашылығы жалпы сомасы 772,9 млн теңге көлемінде несие алған. Бұл көрсеткіш бойынша Ұйғыр ауданы облыста Қонаев қаласы мен Балқаш ауданынан кейін үшінші орында тұр.
Қаржылай қолдау мен инвестициялық жобалардың қатар жүруі шаруалардың өндіріс көлемін арттырып, жаңа техника мен технологияларды енгізуіне жол ашуда. Ал бұл өз кезегінде еңбек өнімділігін арттырып, ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін көтеруге мүмкіндік береді.
Бүгінде Ұйғыр ауданындағы аграрлық саланың дамуы бірнеше бағыттың тоғысуымен ерекшеленеді. Бір жағынан, жер көлемі ұлғайып, егістік алқаптары кеңейсе, екінші жағынан, су үнемдеу технологиялары мен заманауи агротехникалық тәсілдер енгізілуде. Оған қоса салаға ірі инвестициялар тартылып, жаңа өндірістік жобалар қолға алынуда. Мұның барлығы ауданның ауылшаруашылығын жаңа сапалық деңгейге көтеруге негіз болып отыр.
Жүгері – аудан үшін жай ғана ауылшаруашылығы дақылы емес, экономиканың маңызды драйверлерінің біріне айналып келеді. Өнімділікті арттыру, су ресурстарын тиімді пайдалану, жаңа технологияларды енгізу және өңдеу бағыттарын дамыту арқылы Ұйғыр ауданы аграрлық әлеуетін одан әрі күшейтуді көздейді. Диқанның еңбегі мен жердің құнарын тиімді пайдалану, инвестиция мен инновацияны ұштастыру нәтижесінде аудан ауылшаруашылығы саласында жаңа белестерге бет алып келеді. Ал бұл жұмыстардың ауқымды түрде жүзеге асуы өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсартуға және жаңа жұмыс орындарын ашуға оң ықпал етпек.
Ұйғыр ауданының жүгері өндірісіндегі бүгінгі қарқыны – аграрлық саланың дәстүрлі тәжірибесі мен заманауи технологияның өзара сабақтасып, нақты нәтижеге бағытталғанының айқын көрінісі. Алдағы жылдарға жоспарланған жобалар жүзеге асқан жағдайда ауданның егістік көлемі де, өндірістік қуаты да артып, Алматы облысының ғана емес, тұтас елдің аграрлық әлеуетін нығайтуға қосар үлесі салмақты болмақ.
