Жетісудың көкөніс шаруашылығында су үнемдеу технологияларының тиімділігі айқын байқала бастады. Бұған Қаратал ауданындағы шаруалардың биылғы нәтижесі дәлел. Пияз өсірумен бірнеше жылдан бері айналысып келе жатқан жергілікті шаруашылықтар заманауи суару жүйесін пайдалану арқылы өнімділікті едәуір арттырып отыр. Әсіресе Қаратал пиязының сапасы мен сақталу ерекшелігі оны нарықта сұранысқа ие өнімдердің біріне айналдырған.
Өңірде пияз жинау науқаны мәресіне жақындады. Қазірдің өзінде облыс шаруалары 22,3 мың тонна өнім жинап үлгерген. Бұл дақылды өсіруде Қаратал мен Ескелді аудандарының үлесі басым. Жетісудың аталған аудандарындағы шаруашылықтар пияз өндірісінің негізгі бөлігін қамтамасыз етіп отыр.
Соңғы жылдары диқандар үшін суды үнемдеу мәселесі ерекше маңызға ие. Әсіресе су ресурсын тиімді пайдалану қажет болатын аумақтарда дәстүрлі суару тәсілдерімен қатар жаңа технологияларды енгізу қажеттілігі артып келеді. Тамшылатып суару жүйесі осы тұрғыдан шаруаларға бірқатар мүмкіндік беріп отыр. Бұрын бір гектардан орта есеппен 25-30 тонна өнім алынатын болса, заманауи ылғал үнемдеу технологияларын қолданған шаруашылықтар гектарына 50-60 тоннаға дейін пияз жинауға мүмкіндік алған.
Қаратал ауданындағы «Рәм С.» шаруа қожалығы да осы тәсілді тиімді пайдаланып отырған шаруашылықтардың бірі. Кәсіп иелері пияз өсірумен 2012 жылдан бері айналысады. Он жылдан астам уақыт ішінде мұнда дақылдың ерекшелігіне бейімделген тәжірибе қалыптасып, қажетті ауыл шаруашылығы техникалары жинақталған.
Шаруашылықтың техника паркінде үш МТЗ тракторы, арнайы пияз қазғыш, тиегіш және жер өңдеуге пайдаланылатын К-700 тракторы бар. Мұндай техникалық мүмкіндік көктемгі егіс жұмыстарынан бастап, күзгі жиын-терімге дейінгі процесті ұйымдастыруға жағдай жасайды.
Биыл шаруашылық пияз өсіруге 30 гектар жер бөлді. Алқаптың түгелге жуығы емес, толықтай тамшылатып суару жүйесімен жабдықталған. Соның арқасында егістікті қажетті мөлшерде және біркелкі ылғалдандыру мүмкіндігі артқан. Шаруалардың айтуынша, технология суды үнемдеумен қатар, өсімдіктің қалыпты дамуына және сапалы өнім қалыптастыруына оң ықпал етеді.
Бұл тәжірибенің жергілікті жағдай үшін өзіндік маңызы бар. Таулы аумақта орналасқан елді мекендерде егіншілікпен айналысу кезінде табиғи жағдайды ескеру қажет. Сондықтан суару тәртібін дұрыс ұйымдастыру мен агротехникалық талаптарды сақтау өнім көлеміне тікелей әсер етеді.
Ескелді ауылдық округі әкімдігінің бас маманы Дурсун Дуз-оглының айтуынша, жергілікті шаруалардың пиязбен бірге қарбыз бен қауын өсіруде де тәжірибесі қалыптасқан. Оның пікірінше, заманауи технологияларды қолдану мен агротехникалық талаптарды сақтау шаруалардың тұрақты нәтиже көрсетуіне мүмкіндік беріп отыр.
«Рәм С.» шаруа қожалығында биылғы жиын-терім жұмыстарына отызға жуық адам тартылған. Қазір алқапта дайындық жұмыстары жүргізіліп, тамшылатып суару жүйесінің таспалары жиналып жатыр. Шаруашылық өкілдері негізгі жинау жұмыстары басталған кезде техниканы толық жұмылдырып, өнімді қысқа мерзімде жинап алуды көздеп отыр.
Шаруашылықта еңбек етіп жүрген Көкдала ауылының тұрғыны Секер Карипбаеваның айтуынша, биылғы егіннің жағдайы көңіл көншітерлік. Алдын ала есеп бойынша, әр гектардан 50-60 тоннаға дейін өнім алу күтілуде. Бұл көрсеткіш шаруашылық үшін технологияның тиімділігін бағалауға мүмкіндік беретін негізгі нәтижелердің бірі.
Қаратал пиязының ерекшелігі тек өнім көлемімен шектелмейді. Жергілікті шаруалардың айтуынша, бұл өнім дәмі мен ұзақ уақыт сақталу қасиеті жағынан да бағаланады. Мамандар оның өзіндік ерекшелігін жергілікті топырақ құрамымен байланыстырады. Топырақтағы тұздылық деңгейінің қолайлы болуы пияздың дәмдік сапасына әсер ететін факторлардың бірі ретінде аталады.
Жетісу облысында көкөніс шаруашылығының жалпы көлемі де ауқымды. Биыл көкөніс дақылдары 6,9 мың гектар алқапқа орналастырылған. Оның 6 мың гектарға жуығынан өнім жиналды. Пияздың өзі 1,1 мың гектар жерге егілсе, оның 0,8 мың гектарындағы өнім алынып үлгерді.
Жергілікті шаруалардың тәжірибесі көрсеткендей, ауыл шаруашылығындағы өнімділікті арттыру тек егіс көлемін ұлғайтумен шектелмейді. Су ресурсын ұқыпты пайдалану, техниканы жаңарту және жер жағдайына сәйкес агротехнологияларды таңдау да маңызды. Қараталдағы пияз өсірушілердің нәтижесі осы бағыттағы ізденістің нақты мысалы болып отыр.
Ендігі міндет – қалған алқаптардағы өнімді шығынсыз жинап, сапасын сақтай отырып қоймаға жеткізу. Ал шаруалардың биылғы тәжірибесі келер маусымда су үнемдеу технологияларын кеңінен қолдануға жол ашуы мүмкін. Бұл өз кезегінде Жетісудың көкөніс шаруашылығында өнім көлемімен қатар, өндіріс тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
