Маңғыстауды ауыл шаруашылығы дамыған өңірлердің қатарына қосу алғаш қарағанда оңай міндет емес. Қуаң климат, жауын-шашынның аздығы мен су тапшылығы егіншілікпен айналысатын шаруаларға айтарлықтай талап қояды. Соған қарамастан, Қарақия ауданындағы шаруашылықтар жердің мүмкіндігін тиімді пайдаланып, көкөніс пен бақша дақылдарын өсіруді біртіндеп жолға қойып келеді.
Бүгінде ауданның бірқатар алқабында егін егіліп, жылыжайлар жұмыс істеп тұр. Өндірілген өнімнің бір бөлігі жергілікті нарыққа шығарылып, тұрғындардың сұранысын өтеуге бағытталуда. Бұл – өңірде ауыл шаруашылығын дамытуға деген қызығушылықтың артып келе жатқанын көрсетеді.
Маңғыстау облысының әкімі Нұрдәулет Қилыбайдың Қарақия ауданына жұмыс сапары барысында осы бағыттағы жұмыстардың барысы таныстырылды. Аймақ басшысы шаруашылықтардың егіс алқаптарын аралап, диқандардың жұмысымен танысып, өндірісті одан әрі ұлғайту мүмкіндіктерін талқылады.
94 гектар алқапта түрлі дақыл өсірілуде
Биыл Қызылқұм алқабында ашық топыраққа 94 гектар жерге егін егілген. Шаруалар бір мезгілде бірнеше түрлі дақыл өсіруге басымдық берген. Олардың қатарында қияр, қызанақ, бұрыш, қырыққабат, баялды, қауын, қарбыз және асқабақ бар.
Дақыл түрлерінің көп болуы жергілікті нарықтың сұранысын өтеуге мүмкіндік береді. Бұған дейін сырттан тасымалданатын өнімнің бір бөлігін енді жергілікті шаруашылықтар өндіруге мүмкіндік алып отыр.
Егін шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлер үшін өндірісті тұрақты жүргізудің тағы бір жолы – жылыжай. Қазір Қарақия ауданында жалпы аумағы 3,57 гектарды құрайтын 11 фермерлік жылыжай жұмыс істейді. Негізгі өнім – қияр.
Жылыжай шаруашылығының дамуы өңірдің климаттық ерекшелігіне бейімделуге мүмкіндік береді. Өйткені жабық топырақта қажетті температура мен жағдайды қамтамасыз ету арқылы өнімді тұрақты алуға мүмкіндік бар.
Газ құбыры – өндірісті кеңейтуге мүмкіндік
Қызылқұм алқабында ауыл шаруашылығы өндірісін дамыту үшін қажетті инфрақұрылымға да назар аударылған. 51 шаруа қожалығын газбен қамтамасыз ету мақсатында ұзындығы 26 шақырым газ құбыры тартылған.
Бұл қадам әсіресе жылыжай шаруашылығын дамыту үшін маңызды. Инфрақұрылымдық мүмкіндік кеңейген сайын фермерлердің де өндіріс көлемін арттыруға жағдайы жақсарады.
Алдағы уақытта жылыжайлар санын көбейту жоспарланып отыр. Бұл өз кезегінде көкөніс өндірісінің көлемін арттырып, жергілікті нарықты тұрақты өніммен қамтуға мүмкіндік бермек.
Шаруалар өндірісті ұлғайтуға ниетті
Қарақиядағы шаруашылықтардың арасында «Еңбек» пен «Рысбек» шаруа қожалықтары да бар. Биыл олардың бірі 19 гектар, екіншісі 14,7 гектар жерге егін салған. Көкөніс өсірумен қатар, ауданда жеміс шаруашылығы да қалыптасып келеді. Қазіргі таңда алма бақтарының жалпы көлемі 6,5 гектарға жеткен.
Қырыққабат өндірісінде де нақты нәтиже бар. «Еңбек» және «Рысбек» шаруа қожалықтары 2,2 гектар алқапта қырыққабат өсіріп, өнімді жергілікті нарыққа жеткізуде. Бүгінге дейін «Асар-С» нарығына 150 тонна өнім жөнелтілген. Қырыққабаттың көтерме бағасы килограмына 160-170 теңге көлемінде қалыптасқан.
Жалпы, биыл ауданда ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін 3 мың тоннаға жеткізу жоспарланып отыр. Бұл – Қарақиядағы егін шаруашылығының біртіндеп өндірістік бағытқа бет ұрып келе жатқанын көрсететін көрсеткіш.
Жергілікті өнім – азық-түлік қауіпсіздігінің негізі
Өңірде ауыл шаруашылығын дамыту тек шаруалардың табысын арттыру мәселесі емес. Жергілікті жерде өндірілетін өнім көлемінің көбеюі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің де маңызды тетігі саналады.
Өнімнің елді мекендерге жақын жерде өндірілуі тасымал шығынын азайтып, нарықтағы тауар көлемін тұрақтандыруға ықпал етеді. Сонымен бірге жаңа өндірістердің пайда болуы ауылдық жерлердегі жұмыспен қамтуға да әсер етеді.
Облыс әкімі Нұрдәулет Қилыбай Қарақия ауданындағы шаруашылықтардың жұмысын бағалай отырып, жерді тиімді пайдалану және өндіріс көлемін ұлғайту қажеттігін атап өтті.
«Маңғыстау ауыл шаруашылығы өнімдерін тұтынумен ғана шектелмей, өз өндірісін де арттыруы қажет. Бұл – азық-түлік қауіпсіздігі мен өңір экономикасын дамытудың маңызды мәселесі. Климаттық жағдайымызға қарамастан, жерді тиімді пайдалану, заманауи технологияларды енгізу және мемлекеттік қолдау арқылы өндіріс көлемін едәуір арттыруға болады», – деді Нұрдәулет Қилыбай.
Аймақ басшысы жауапты органдарға ауыл шаруашылығы жерлерін тиімді пайдалану, өндіріс көлемін арттыру және фермерлерге қажетті қолдау көрсету жұмыстарын жалғастыруды тапсырды.
Қарақия тәжірибесі – жаңа мүмкіндіктердің көрсеткіші
Қарақия ауданындағы егін шаруашылығының дамуы Маңғыстаудың ауыл шаруашылығы саласында жаңа мүмкіндіктердің қалыптасып келе жатқанын аңғартады. Бұған дейін егіншілік үшін қолайсыз саналатын аумақта бүгінде көкөніс, бақша және жеміс дақылдары өсіріліп, өнім жергілікті нарыққа шығарылуда.
Алдағы кезеңде жылыжайлар санын көбейтіп, өндірістік қуатты арттыру көзделіп отыр. Бұл жоспарлар жүзеге асса, жергілікті өнім көлемі артып, нарықтағы отандық тауардың үлесі де көбеймек.
Қуаң даланың өзін кәдеге жаратып, өнім өндіру – ең алдымен шаруалардың табандылығы мен жаңа технологияларды меңгеруге деген ұмтылысының нәтижесі. Қарақиядағы бүгінгі жұмыс осы бағыттағы бастамалардың біртіндеп нақты нәтижеге айналып келе жатқанын көрсетеді.
