Отырар ауданындағы көне Отырар қалашығында тарихи мұраны сақтап қалуға бағытталған ғылыми реставрациялық жұмыстар жалғасып жатыр. Бірнеше ғасырдың куәсі болған археологиялық нысандағы қалпына келтіру жұмыстары тарихи-мәдени ескерткіштерді сақтау талаптарына сәйкес жүргізілуде.
Жұмысты «Қазқайтажаңарту» РМК мамандары атқарып жатыр. Негізгі мақсат – уақыт пен табиғи әсердің салдарынан зақымданған тарихи құрылымдарды бастапқы келбетіне барынша жақындатып қалпына келтіру және олардың әрі қарай сақталуына жағдай жасау.
Реставраторлар алдымен көне қалашықтың кіреберісіндегі жол жиегін қалпына келтірді. Бұл аумақтағы құрылым арнайы технология бойынша үш қабатты сылақпен қайта жаңартылды. Мұндай тәсіл тарихи нысанның табиғи қалпын сақтаумен қатар, оның қоршаған ортаның әсеріне төзімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге ежелгі ошақ орнына да реставрациялық жұмыстар жүргізілді. Зақымданған кірпіштер жаңаларына ауыстырылып, үгітілген және бүлінген сылақ қабаттары қайта қалпына келтірілді. Мамандар әрбір бөлікті тарихи құрылыс ерекшеліктерін ескере отырып жөндеуге басымдық беріп отыр.
Көне қалашық аумағындағы тұрғын үйлердің қабырғалары да назардан тыс қалған жоқ. Уақыт өте келе жарылған және түрлі деңгейде зақымданған бөліктер көне құрылыс технологияларына негізделген тәсілдермен қалпына келтірілуде. Бұл – тарихи нысанның сәулеттік ерекшелігін сақтаудың маңызды шарттарының бірі.
Реставрация барысында қалашықты айнала орналасқан ордың жағдайына да ерекше мән берілген. Жауын-шашын әсерінен оның кейбір бөліктерінің үгітілу қаупі туындаған. Осыған байланысты ордың беткі қабаты сабан аралас арнайы сылақпен толық қапталып, қорғаныш қабаты күшейтілді. Бұл шешім табиғи факторлардың нысанға әсерін азайтуға бағытталған.
Мамандардың айтуынша, тарихи ескерткіштерді қалпына келтіру кезінде заманауи құрылыс әдістерін қолданумен қатар, нысанның тарихи болмысы мен бастапқы құрылыс технологияларын барынша сақтау маңызды. Сондықтан Отырар қалашығындағы жұмыстар қарапайым жөндеу емес, ғылыми негізде жүргізілетін реставрациялық үдеріс ретінде жүзеге асырылып жатыр.
Отырар – Қазақстан аумағындағы ортағасырлық өркениеттің аса маңызды орталықтарының бірі. Сондықтан қалашықтағы әрбір құрылыс қалдығы мен археологиялық нысан тарихи кезең туралы құнды мәлімет береді. Оларды сақтау – өткенді зерттеп қана қоймай, кейінгі ұрпаққа тарихи мұраны жеткізудің маңызды тетігі.
Қазіргі таңда қалашықтағы ғылыми реставрациялық жұмыстар кезең-кезеңімен жалғасып жатыр. «Қазқайтажаңарту» РМК мамандары қалпына келтіру жұмыстарын белгіленген мерзімде аяқтауды жоспарлап отыр.
Тарихи нысандарды сақтауға бағытталған мұндай жұмыстар Отырардың мәдени мұра ретіндегі маңызын арттырып қана қоймай, көне қалашықтың туристік әлеуетін дамытуға да мүмкіндік береді. Ең бастысы – ғасырлар қойнауынан жеткен тарихи орынның түпкі болмысын жоғалтпай, оны келер ұрпаққа аман жеткізу.
