Ауылда нәсіп еткен адамға жердің әр пұшпағының қадірі бөлек. Бірі мал шаруашылығын қолға алса, енді бірі егін егіп, кәсібін дөңгелетеді. Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданындағы Наурызбек Айымбетов те ауыл шаруашылығын табыс көзіне айналдырған жандардың қатарында. Оның кәсібі бірден үлкен көлемде басталған жоқ. Бар болғаны өз ауласындағы шағын ғана жерге көкөніс егіп, отбасылық деңгейде өнім өндіруден басталды. Алайда еңбекке деген ынта мен кәсібін ұлғайтуға деген талпыныс уақыт өте келе шағын істің ауқымын кеңейтуге мүмкіндік берді.
Наурызбек Айымбетов 2019 жылы алғаш рет ауласындағы жерге қияр егіп, өнім өндіруге кіріскен. Алғашқы жылдары алынған өнім мөлшері жылына 3-4 тонна шамасында болған. Ол кезеңде басты мақсат – қолдағы мүмкіндікті пайдаланып, ауыл жағдайында қосымша табыс табу еді. Уақыт өте келе өнімге деген сұранысты көрген кәсіпкер шаруаны одан әрі дамытудың жолдарын қарастыра бастайды.
Кәсіптің көлемін ұлғайту үшін ең алдымен қажетті құрал-жабдық керек. Ал оны сатып алуға қаражат қажет. Ауылдағы көптеген кәсіпкер секілді Наурызбек үшін де осы мәселе оңай шешілген жоқ. Дегенмен кәсібін тоқтатпай, біртіндеп дамытудың амалын іздеді. Нәтижесінде 2023 жылы оның жоспарын жүзеге асыруға мүмкіндік туды.
Кәсіпкер «Ауыл аманаты» жобасы аясында 3,9 миллион теңге көлемінде жеңілдетілген несие алып, жылыжай шаруашылығына қажетті құрал-жабдықтарын толықтыруға бағыттады. Осы қаржының арқасында өндіріс көлемін арттырып, бұрынғыдан да кең көлемде өнім өсіруге жағдай жасалды. Сөйтіп, бірнеше жыл бұрын ғана ауладағы шағын егістіктен басталған шаруа біртіндеп тұрақты кәсіпке айнала бастады.
Бүгінде Наурызбек Айымбетовтың жылыжайында бірнеше түрлі көкөніс өсіріледі. Қиярмен бірге қызанақ пен болгар бұрышы да егіледі. Өнім көлемі алғашқы жылдардағы көрсеткішпен салыстырғанда айтарлықтай артқан. Қазір шаруашылық жылына 20 тоннаға дейін көкөніс өнімін өндіруге қауқарлы.
Кәсіпкер үшін бұл – жай ғана сан емес. Бірнеше жыл бұрын 3-4 тонна өнім алудың өзі үлкен еңбек болса, бүгінде өндіріс көлемінің бірнеше есеге ұлғаюы атқарылған жұмыстың нәтижесін көрсетеді. Оның үстіне өнімді алыстан іздеп әкететін сатып алушыны күтудің қажеті жоқ. Жылыжайдан шыққан көкөністер жергілікті тұрғындарға ұсынылып, ауыл халқының сұранысын өтеуге қызмет етіп отыр.
«Кәсіпті бастаған кезде оның мұндай деңгейге жететінін бірден болжаған жоқпыз. Алғашында өз ауламыздағы жерге қияр егіп, азын-аулақ өнім алдық. Кейін тәжірибе жинақталған сайын кәсібімізді кеңейту қажеттігін түсіндік. 2023 жылы «Ауыл аманаты» арқылы жеңілдетілген несие алып, жылыжайға қажетті құрал-жабдықтарды сатып алдық. Осыдан кейін жұмысымыздың көлемі артты. Қазір жылына 20 тоннаға дейін өнім өндіреміз. Қияр, қызанақ және болгар бұрышын өсіреміз. Бүгінде бұл іс отбасымыздың ортақ кәсібіне айналды. Сонымен бірге екі адамды тұрақты жұмыспен қамтып отырмыз», – дейді кәсіпкер.
Ауылдағы кәсіптің дамуы ең алдымен оның иесінің табысына әсер етсе, одан кейінгі маңызды нәтиже – жаңа жұмыс орындарының пайда болуы. Наурызбек Айымбетовтың шаруашылығы да осы бағытта өріс алып келеді. Бұрын тек отбасы мүшелерінің еңбегіне сүйенген шағын кәсіп қазір екі адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Бұл ауыл тұрғыны үшін табыс табудың қосымша мүмкіндігін қалыптастырады.
Көкөніс өсіру сырт көзге қарапайым көрінгенімен, оның артында күнделікті еңбекті талап ететін жұмыс көп. Жылыжайдағы әрбір көшетті баптау, уақытылы суару, өсімдіктің жағдайын бақылау, өнімді жинау – барлығы ұқыптылықты қажет етеді. Әсіресе ауыл шаруашылығында бір маусымның нәтижесі бірнеше ай бойы атқарылған еңбектің қорытындысымен өлшенеді.
Кәсіпкер ауылда бизнесті дамыту үшін жеңілдетілген несие секілді қаржылай қолдаумен қатар, басқа да мәселелердің оңтайлы шешілуі маңызды екенін айтады. Оның ішінде жердің жайы, су мәселесі, электр қуаты мен инфрақұрылымның жағдайы секілді түйткілдер бар. Себебі өндіріс көлемі ұлғайған сайын оған қажетті жағдай да соған сай болуы керек.
Ауылдағы шағын кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған «Ауыл аманаты» жобасының ерекшелігі де – тұрғындарға өз ісін бастауға немесе бұрыннан келе жатқан кәсібін кеңейтуге мүмкіндік беруінде. Жоба аясында берілетін жеңілдетілген несие ауылдағы кәсіпкерлер үшін өндірісті жаңғыртуға, құрал-жабдық алуға, кәсібін жаңа деңгейге шығаруға жол ашады.
Наурызбек Айымбетовтың кәсібіндегі өзгеріс осы мүмкіндіктің нақты нәтижесін аңғартады. Бірнеше жыл бұрын 3-4 тонна өніммен шектелген шағын шаруашылықтың жылдық көрсеткіші қазір 20 тоннаға жетіп отыр. Өнім түрі көбейіп, кәсіптің тұрақтылығы артқан. Еңбек еткен адамға бұл – еңбегінің өтеуі.
Жаңақорғандағы бұл шаруашылықтың тағы бір ерекшелігі – кәсіптің біртіндеп қалыптасуы. Мұнда бірден үлкен өндіріс құруға ұмтылыс болған жоқ. Керісінше, кәсіпкер қолындағы мүмкіндікті пайдаланып, тәжірибе жинап, сұранысты зерттеп, содан кейін ғана шаруаны кеңейтуге кіріскен. Осындай кезең-кезеңімен жасалған қадамдар кәсіптің орнығуына әсер етті.
Ауылда тұрақты табыс көзін қалыптастыру үшін әр азаматтың өз мүмкіндігін дұрыс бағалап, қолда бар ресурсты тиімді пайдалануы маңызды. Біреудің бірнеше гектар жері болса, енді бірінің ауласында шағын ғана бос жер болуы мүмкін. Бірақ кәсіпкерлікке деген ниет пен еңбек бар жерде шағын бастаманың өзін дамытуға мүмкіндік табылады.
Наурызбек Айымбетовтың тәжірибесі де осыны көрсетеді. Кезінде ауладағы шағын егістіктен басталған жұмыс бүгінде жылына 20 тонна өнім беретін жылыжай шаруашылығына айналып отыр. Бұған қоса, кәсіп отбасылық табыстың көзі болып қана қоймай, ауылдағы екі адамды тұрақты жұмыспен қамтуға мүмкіндік берді.
Ауыл экономикасының дамуы осындай шағын істердің көбеюінен басталады. Бір кәсіптің артынан жаңа жұмыс орны ашылып, жергілікті жерде өндірілген өнім ауыл тұрғындарына ұсынылады. Ал кәсіпкер үшін әрбір жаңа өнім көлемі – кәсібін әрі қарай жетілдіруге жасалған кезекті қадам.
Бүгінде Наурызбек Айымбетов кәсібін одан әрі дамытудың мүмкіндіктерін қарастырып отыр. Оның бірнеше жылдық тәжірибесі бір нәрсені анық аңғартады: ауылда кәсіп бастауға мүмкіндік болса, оны еңбекпен ұштастыра білген адам нәтижеге жете алады. Кеше ғана шағын ауладан басталған тірлік бүгін отбасының нәпақасына айналып, өзге жандарға да жұмыс беріп отыр.
Ауылдағы кәсіптің үлкен іске айналуы кейде осындай қарапайым қадамнан басталады. Ең бастысы – алғашқы қадамды жасау, еңбекті тоқтатпау және берілген мүмкіндікті тиімді пайдалану.
