Қазақстанда жалпыға бірдей декларациялау талаптарына өзгерістер енгізіліп, кірістер мен мүлік туралы декларация тапсыратын азаматтар қатары қысқарды. Енді 270.00 нысанын барлық азамат емес, заңнамада нақты белгіленген санатқа жататын тұлғалар ғана ұсынады. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Абай облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің жалпыға бірдей декларациялау бөлімінің басшысы Айнаш Мусаинова мәлімдеді.
Оның айтуынша, бұған дейін жалпыға бірдей декларациялаудың алғашқы кезеңдерінде азаматтардың едәуір бөлігі декларация тапсырған. Алайда енгізілген өзгерістерге байланысты қазіргі талаптар нақты санаттарға бағытталған. Атап айтқанда, кірістер мен мүлік туралы декларацияны мемлекеттік қызметшілер, оларға теңестірілген тұлғалар және олардың жұбайлары тапсыруға міндетті. Сондай-ақ заңды тұлғалардың басшылары мен құрылтайшылары, инвестициялық портфельді басқаратын банктер мен сақтандыру ұйымдарының ірі қатысушылары декларация ұсынуы керек. Бұдан бөлек, адвокаттар, нотариустар, жеке сот орындаушылары және кәсіби медиаторлар да декларация тапсыратын азаматтар қатарында.
Декларациялау міндеті мұнымен шектелмейді. 2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша шетелде мүлкі бар азаматтар да белгіленген талаптарға сәйкес декларация ұсынуы қажет. Сондай-ақ цифрлық активтері немесе шетелдік банктердегі шоттарында жиынтық сомасы 3 932 000 теңгеден асатын қаражаты бар тұлғаларға да декларация тапсыру міндеті жүктеледі.
Салық мамандары азаматтарға өздерінің декларация тапсыруға жататынын алдын ала анықтап алуға кеңес береді. Себебі азаматтың тиісті санатқа жатуы немесе белгіленген шектерден асатын мүліктік активтерінің болуы декларация ұсыну қажеттілігіне тікелей әсер етеді. «Азаматтар декларация тапсыру міндеттемесінің бар-жоғын алдын ала тексеруі қажет. Ол үшін шетелде мүліктің, цифрлық активтердің немесе шетелдік банктерде белгіленген шектен асатын қаражаттың бар-жоғын, сондай-ақ дербес салық салынатын табыс пен ірі сатып алулардың болған-болмағанын анықтау керек», – деді Айнаш Мусаинова.
Сонымен қатар өткен жылы дербес салық салынатын табыс алған азаматтардың да декларация тапсыру міндетіне назар аударғаны жөн. Бұл ретте Қазақстан аумағында немесе шетелде жалпы құны 78 640 000 теңгеден асатын мүлік сатып алған тұлғаларға да декларация ұсыну талабы қарастырылған.
Мамандардың түсіндіруінше, декларациялау кезінде азаматтың кірістері мен мүліктік жағдайына қатысты мәліметтер көрсетіледі. Сондықтан қажетті ақпаратты алдын ала жинақтап, белгіленген мерзімді өткізіп алмау маңызды.
Кірістер мен мүлік туралы декларацияны 15 қыркүйектен кешіктірмей тапсыру қажет. Құжатты электронды түрде ұсынудың бірнеше мүмкіндігі бар. Азаматтар декларацияны «Салық төлеуші кабинеті», eGov порталы, «E-Salyq Azamat», eGov mobile арқылы жібере алады. Сонымен қатар екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары арқылы да электронды түрде декларация тапсыруға мүмкіндік қарастырылған. Электронды сервистерді пайдалануға мүмкіндігі жоқ азаматтар үшін қағаз түрінде тапсыру жолы да сақталған. Декларацияны тұрғылықты жері бойынша мемлекеттік кірістер органына апаруға немесе пошта арқылы жолдауға болады.
Мемлекеттік кірістер органдары азаматтарды декларация тапсыру мерзімі мен талаптарына мұқият болуға шақырады. Әсіресе декларация ұсыну міндеті бар-жоғын алдын ала тексеріп, қажетті мәліметтерді нақтылау құжатты белгіленген уақытта әрі дұрыс тапсыруға мүмкіндік береді.
Осылайша, жалпыға бірдей декларациялау жүйесіне енгізілген өзгерістерден кейін басты назар азаматтардың барлығын қамтуға емес, нақты белгіленген санаттар мен мүліктік жағдайына қарай декларация ұсынуға міндетті тұлғаларды айқындауға бағытталып отыр. Сондықтан әр азамат өз жағдайын қолданыстағы талаптармен салыстырып, декларация тапсыру қажеттілігін алдын ала анықтағаны жөн.
