Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттің дамуына елеулі қауіп төндіретін, қоғамның барлық саласына теріс әсер ететін күрделі әлеуметтік құбылыс. Ол экономиканың баяулауына, әлеуметтік теңсіздіктің күшеюіне, заң үстемдігінің әлсіреуіне және ең бастысы – азаматтардың билікке деген сенімінің төмендеуіне алып келеді. Сондықтан да сыбайлас жемқорлықпен күрес – кез келген мемлекеттің, соның ішінде Қазақстанның да стратегиялық басымдықтарының бірі.
Жемқорлықтың мәні – лауазымды тұлғалардың өздеріне берілген өкілеттіктерді жеке басының немесе белгілі бір топтың пайдасына заңсыз пайдалануында. Пара алу мен беру, қызметтік жағдайды теріс пайдалану, туыстық байланыстарды алға тарту сынды әрекеттер қоғамда әділетсіздік орнатып, адал еңбектің қадірін төмендетеді.
Сыбайлас жемқорлықтың салдары өте ауқымды. Мемлекеттік бюджетке келетін кіріс азайып, әлеуметтік бағдарламалардың сапасы төмендейді, инвестициялық ахуал нашарлайды. Сонымен қатар, қоғамда құқықтық нигилизм белең алып, азаматтардың заңға және мемлекеттік институттарға деген сенімі әлсірейді. Мұндай жағдай елдің ұзақ мерзімді дамуына елеулі кедергі келтіреді.
Қазақстанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының бірі ретінде айқындалған. 2015 жылы қабылданған «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заң бұл саладағы құқықтық негізді күшейтті. Сонымен қатар, қоғамда адалдық қағидаттарын орнықтыру мақсатында «Адалдық алаңы», «Саналы ұрпақ», «Жемқорлықсыз болашақ» сияқты жобалар іске асырылуда. Мемлекеттік қызметшілер үшін Әдеп кодексі бекітіліп, олардың қызметіне қойылатын талаптар күшейтілді.
Бүгінде мемлекеттік қызмет көрсету саласында цифрландыру кеңінен енгізіліп, электрондық қызметтер жүйесі дамуда. Бұл өз кезегінде адам факторын азайтып, ашықтық пен есептілікті қамтамасыз етуге, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетуге мүмкіндік береді.
Дегенмен, сыбайлас жемқорлықпен күрес тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамның ортақ ісі. Әрбір азамат заң талаптарын сақтап, парақорлыққа жол бермей, өз құқықтары мен міндеттерін жақсы білуі тиіс. Сондай-ақ белгілі болған сыбайлас жемқорлық фактілері туралы тиісті органдарға хабарлау – азаматтық жауапкершіліктің көрінісі.
Сыбайлас жемқорлықты түбегейлі жою – ұзақ әрі жүйелі жұмысты талап ететін процесс. Ол үшін қоғамда адалдық, әділдік және ашықтық қағидаттары берік орнығуы қажет. Тек осындай құндылықтарға негізделген қоғам ғана тұрақты дамуға қол жеткізе алады. Біздің ортақ мақсатымыз – әділетті, таза және өркендеген Қазақстанды қалыптастыру.
